ลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา และคลองเชื่อมฝั่งตะวันออก

ลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา และคลองเชื่อมฝั่งตะวันออก

แผนที่แม่น้ำเจ้าพระยา และเส้นทางคมนาคมทางน้ำ ฝั่งตะวันออก และแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม


เดินเรือ ลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา และคลองเชื่อมฝั่งตะวันออก ในแผนที่ขนาดใหญ่กว่า

แผนที่เดินเรือ รวมแผนที่คลอง ลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา และคลองเชื่อมฝั่งตะวันออก

เดินเรือในแผนที่ ที่ละเอียดกว่า

• แม่น้ำเจ้าพระยา
• แม่น้ำบางปะกง
• คลองแสนแสบ
• คลองพระโขนง
• คลองประเวศบุรีรมย์
• คลองสำโรง

คู่มือการใช้งานแผนที่ GPS แม่น้ำคูคลองสยาม

ลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา และคลองเชื่อมฝั่งตะวันตก

ลุ่มน้ำเจ้าพระยา และคลองเชื่อมฝั่งตะวันตก

แผนที่แม่น้ำเจ้าพระยา และเส้นทางคมนาคมทางน้ำ ฝั่งตะวันตก และแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม


เดินเรือ ลุ่มน้ำเจ้าพระยา และคลองเชื่อมฝั่งตะวันตก ในแผนที่ขนาดใหญ่กว่า

แผนที่เดินเรือ รวมแผนที่คลอง ลุ่มน้ำเจ้าพระยา และคลองเชื่อมฝั่งตะวันตก

เดินเรือในแผนที่ ที่ละเอียดกว่า

• แม่น้ำเจ้าพระยา
• แม่น้ำท่าจีน
• เกาะเกร็ด
• คลองอ้อมนนท์-คลองบางกรวย
• คลองบางใหญ่-คลองโยง
• คลองบางกอกน้อย
• คลองมหาสวัสดิ์
• คลองชักพระ-คลองบางขุนศรี
• คลองบางกอกใหญ่
• คลองด่าน (ฝั่งธนบุรี)
• คลองภาษีเจริญ
• คลองสนามชัย
• คลองสรรพาสามิต-คลองสหกรณ์

คู่มือการใช้งานแผนที่ GPS แม่น้ำคูคลองสยาม

ลุ่มแม่น้ำบางปะกง และคลองเชื่อมแม่น้ำเจ้าพระยา

ลุ่มแม่น้ำบางปะกง และคลองเชื่อมแม่น้ำเจ้าพระยา

แผนที่แสดงแม่น้ำบางปะกง และเส้นทางคมนาคมทางน้ำ เชื่อมกับแม่น้ำเจ้าพระยา มี 3 เส้นทางหลัก คือ

• คลองแสนแสบ
• คลองพระโขนง-คลองประเวศบุรีรมย์
• คลองสำโรง

เดินเรือ ลุ่มแม่น้ำบางปะกง และคลองเชื่อมแม่น้ำเจ้าพระยา ในแผนที่ขนาดใหญ่กว่า

แผนที่เดินเรือ รวมแผนที่คลอง ลุ่มแม่น้ำบางปะกง และคลองเชื่อมแม่น้ำเจ้าพระยา

เดินเรือในแผนที่ ที่ละเอียดกว่า

• แม่น้ำบางปะกง
• แม่น้ำเจ้าพระยา
• คลองแสนแสบ
• คลองพระโขนง
• คลองประเวศบุรีรมย์
• คลองสำโรง

ลุ่มแม่น้ำท่าจีน และคลองเชื่อมแม่น้ำเจ้าพระยา

ลุ่มแม่น้ำท่าจีน และคลองเชื่อมแม่น้ำเจ้าพระยา

แผนที่แสดงแม่น้ำท่าจีน และเส้นทางคมนาคมทางน้ำ เชื่อมกับแม่น้ำเจ้าพระยา มี 5 เส้นทางหลักคือ

• คลองบางใหญ่-คลองโยง
• คลองมหาสวัสดิ์
• คลองภาษีเจริญ
• คลองสนามชัย
• คลองสรรพสามิต-คลองโยง

เดินเรือ ลุ่มแม่น้ำท่าจีน และคลองเชื่อมเจ้าพระยา ในแผนที่ขนาดใหญ่กว่า

แผนที่เดินเรือ รวมแผนที่คลอง ลุ่มแม่น้ำท่าจีน และคลองเชื่อมเจ้าพระยา

เดินเรือในแผนที่ ที่ละเอียดกว่า

• แม่น้ำท่าจีน
• แม่น้ำเจัาพระยา
• คลองบางใหญ่ คลองโยง
• คลองอ้อมนนท์-คลองบางกรวย
• คลองมหาสวัสดิ์
• คลองบางกอกน้อย
• คลองชักพระ คลองบางขุนศรี
• คลองมอญ
• คลองบางกอกใหญ่
• คลองภาษีเจริญ
• คลองด่าน (ฝั่งธนบุรี)
• คลองดาวคะนอง
• คลองสนามชัย
• คลองสรรพสามิต คลองสหกรณ์

คู่มือการใช้งานแผนที่ GPS แม่น้ำคูคลองสยาม

ลุ่มแม่น้ำแม่กลอง และคลองเชื่อมแม่น้ำท่าจีน

ลุ่มแม่น้ำแม่กลอง และคลองเชื่อมแม่น้ำท่าจีน

แผนที่แสดงแม่น้ำแม่กลอง และเส้นทางคมนาคมทางน้ำ เชื่อมกับแม่น้ำท่าจีน มี 2 เส้นทางหลัก คือ

• คลองดำเนินสะดวก 
• คลองสุนัขหอน

เดินเรือ แผนที่ลุ่มน้ำแม่กลอง และคลองเชื่อมแม่น้ำท่าจีน ในแผนที่ขนาดใหญ่กว่า

เส้นทางเดินเรือแผนที่รวมคลอง แผนที่ลุ่มน้ำแม่กลอง และคลองเชื่อมแม่น้ำท่าจีน

เดินเรือในแผนที่ ที่ละเอียดกว่า

• แม่น้ำแม่กลอง
• แม่น้ำท่าจีน
• คลองดำเนินสะดวก
• คลองสุนัขหอน

คู่มือการใช้งานแผนที่ GPS แม่น้ำคูคลองสยาม

คลองอ้อมนนท์-คลองบางกรวย

คลองอ้อมนนท์-คลองบางกรวย

เดินเรือ คลองอ้อมนนท์ คลองบางกรวย ในแผนที่ GPS

ประวัติ

คลองอ้อมนนท์ สมัยก่อนก็คือแม่น้ำเจ้าพระยาเดิมในสมัยก่อน เมื่อถึงปี พ.ศ. 2179 พระเจ้าปราสาททองโปรดเกล้าฯ ให้ขุดคลองลัดแม่น้ำเจ้าพระยาในช่วงเมืองนนทบุรี ซึ่งมีความคดเคี้ยว การเดินทางสัญจรต้องใช้เวลานาน เมื่อขุดคลองลัดแล้ว แม่น้ำก็เปลี่ยนทางไหลเข้าคลองขุดใหม่กลายเป็นแม่น้ำเจ้าพระยาสายใหม่ดังปัจจุบันนี้ ส่วนแม่น้ำเจ้าพระยาเดิมก็เล็กลงกลายเป็นคลองอ้อมนนท์

แม่น้ำเจ้าพระยา

แม่น้ำเจ้าพระยา

เดินเรือ แม่น้ำเจ้าพระยา กรุงเทพ ในแผนที่ GPS

ประวัติ

แม่น้ำเจ้าพระยา เป็นแม่น้ำสายหลักสายหนึ่งของประเทศไทย เกิดจากการรวมตัวของแม่น้ำสายหลัก 4 สาย (4 แคว) คือแม่น้ำปิง กับแม่น้ำวัง และแม่น้ำยม กับ แม่น้ำน่าน มาบรรจบกันที่ ที่ตำบลปากน้ำโพ อำเภอเมือง จังหวัดนครสวรรค์ ที่ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของแม่น้ำเจ้าพระยา ซึ่งเป็นแม่น้ำสายหลักของประเทศ

 

แม่น้ำเจ้าพระยานอกจากจะสวยงามทางด้านทัศนียภาพแล้ว ยังเป็นส่วนหนึ่งของ ประวัติศาสตร์ที่สำคัญ อย่างเ่ช่น วิกฤต ร.ศ. 112 ในรัชสมัยรัชกาลที่ 5 ในยุคล่าอาณานิคม ซึ่งมีการต่อสู้กันทางน้ำ ระหว่างประเทศไทย กับ ประเทศฝรั่งเศษ ซึ่งลูกหลานไทยควรศึกษาว่า ผืนดินที่ท่านเหยียบอยู่ทุกวันนี้ ผ่านร้อน ผ่านหนาวมาอย่างไร กับ เหตุการ์ณ ร.ศ. 112 การรบเต็บรูปแบบที่ปากแม่น้ำเจ้าพระยา


คู่มือการใช้งานแผนที่ GPS แม่น้ำคูคลองสยาม

แม่น้ำท่าจีน

แม่น้ำท่าจีน

เดินเรือ แม่น้ำท่าจีน ในแผนที่ GPS

ประวัติ

แม่น้ำท่าจีน เป็นแม่น้ำที่แยกตัวออกจากแม่น้ำเจ้าพระยาที่ตำบลท่าซุง อำเภอเมือง จังหวัดอุทัยธานี กับ ฝั่งตะวันตกที่อำเภอวัดสิงห์ จังหวัดชัยนาท ไหลผ่านจังหวัดชัยนาท จังหวัดสุพรรณบุรี จังหวัดนครปฐม จังหวัดสมุทรสาคร ก่อนจะไหลออกสู่อ่าวไทยที่ตำบลบางหญ้าแพรก อำเภอเมืองสมุทรสาคร จังหวัดสมุทรสาคร มีความยาวทั้งสิ้นประมาณ 325 กิโลเมตร 

คู่มือการใช้งานแผนที่ GPS แม่น้ำคูคลองสยาม

คลองบางใหญ่-คลองโยง

คลองบางใหญ่ คลองโยง

ดู คลองบางใหญ่ คลองโยง ในแผนที่ GPS

ประวัติ

คลองบางใหญ่ บริเวณนี้เป็นชุมชนที่สำคัญ มีการค้าขายแลกเปลี่ยนสินค้า และสุนทรภู่ก็เคยใช้เส้นทางนี้ตอนไปนิราศพระประทม และ นิราศสุพรรณบุรี เดินทางโดยใช้เส้นทางคลองอ้อมน้อยออกคลองบางใหญ่ คลองโยง ลานตากฟ้า แม่น้ำท่าจีน เขา สุพรรณบุรี ตามลำดับ สองข้างทางนั้นจะได้ชื่นชมกับความสงบ และวิถีชีวิตชาวบ้านริมน้ำ บ้านส่วนใหญ่สร้างด้วยไม้ ตกแต่งศาลาริมน้ำด้วยต้นไม้ ดอกไม้ ที่ทำให้สดชื่น

แม่น้ำแม่กลอง

แม่น้ำแม่กลอง

เดินเรือ แม่น้ำแม่กลอง ในแผนที่ GPS

ประวัติ

แม่น้ำแม่กลอง เป็นแม่น้ำสำคัญสายหนึ่งในภาคตะวันตก เกิดจากแม่น้ำแควใหญ่และแควน้อย ไหลมาบรรจบกันที่ตำบลปากแพรก อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี ไหลผ่านจังหวัดราชบุรี สมุทรสงคราม และไหลลงสู่ปากอ่าวไทยที่อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสงคราม มีความยาวประมาณ 132 กิโลเมตร

คู่มือการใช้งานแผนที่ GPS แม่น้ำคูคลองสยาม

แม่น้ำบางปะกง

แม่น้ำบางปะกง

เดินเรือ แม่น้ำบางปะกง ในแผนที่ GPS

ประวัติ

แม่น้ำบางปะกง เป็นแม่น้ำสายสำคัญสายหนึ่งที่ไหลลงสู่อ่าวไทย ทางด้านจังหวัดฉะเชิงเทรา มีต้นกำเนิดจากแม่น้ำนครนายกและแม่น้ำปราจีนบุรี ไหลมาบรรจบกันบริเวณ ตำบลบางแตน อำเภอบ้านสร้าง จังหวัดปราจีนบุรี มีความยาวตลอดลำแม่น้ำ 122 กิโลเมตร และปริมาณการไหลของแม่น้ำบางประกงในแต่ละปี โดยเฉลี่ยแล้ว หลังเดือนเมษายน คือเมื่อเริ่มเข้าฤดูฝน ปริมาณน้ำในแม่น้ำบางปะกงจะเพิ่มขึ้นสูงตามลำดับ จนถึงประมาณเดือนสิงหาคม หลังจากนั้นปริมาณการไหลของน้ำจะค่อยๆลดลงหลังจากหมดฤดูฝน ซึ่งปริมาณน้ำจะน้อยที่สุดในเดือนธันวาคม เมื่อเริ่มเข้าเดือนเมษายนในปีถัดไปปริมาณการไหลของน้ำจะเพิ่มขึ้นอีกเป็น วัฏจักร ลุ่มน้ำบางปะกง

ทำไมต้องเรียก ฉะเชิงเทราว่า แปดริ้ว ด้วยว่า เมืองแปดริ้ว เป็นชื่อที่ใช้เรียกจังหวัดฉะเชิงเทรามาช้านานแล้ว ที่เรียกว่าแปดริ้วก็เพราะว่า ปลาช่อนที่จับได้จากแม่น้ำบางปะกง เมื่อสมัยก่อนมีตัวใหญ่มาก เวลาที่เค้าจะแล่ปลา เค้าจะแล่กันเป็น 8 ริ้ว!!! ที่ต้อง 8 ริ้ว ก็เพราะว่า ถ้าแล่ 9 ริ้วจะถี่ไป แล่ 7 ริ้วก็ห่างไป นั่นแสดงให้เห็นว่าชาวแปดริ้วเป็นคนประณีตมากทีเดียว ไม่มองข้ามแม้การแล่ปลา

ฉะเชิงเทราเป็นคำมาจากภาษาเขมรแปลว่า "คลองลึก" รากศัพท์ ฉะเชิงเทรา มาจากคำว่า สตรึงเตรง แล้วเพี้ยนมาเรื่อยๆ กลายเป็น ฉะเชิงเทรา

สตึงจรึว แปลว่า คลองลึก

        ฉะเชิง   =     สตึง       แปลว่า   คลอง
        เทรา     =     จรึว        แปลว่า   ลึก

ดังนั้น เพราะแถวนี้มีคลองที่ลึกมาก จนมีคำคุ้นหูว่า ด่านคลองลึก นั่นเอง

มีตลาดน้ำสำคัญ คือ ตลาดน้ำคลองสวน 100 ปี อยู่ที่ คลองประเวศบุรีรมย์ และตลาดน้ำบางคล้า

คู่มือการใช้งานแผนที่ GPS แม่น้ำคูคลองสยาม

เกาะเกร็ด

เกาะเกร็ด

เดินเรือ เกาะเกร็ด ในแผนที่ GPS

ประวัติ

เกาะเกร็ดเกิดจากการขุดคลองลัดแม่น้ำเจ้าพระยาเมื่อปี พ.ศ. 2265 ในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวท้ายสระ คลองลัดดังกล่าวเรียกว่า "คลองลัดเกร็ดน้อย"หรือ "คลองเตร็ดน้อย" ต่อมากระแสน้ำเปลี่ยนทิศเนื่องจากไหลทางตรงได้สะดวกกว่าและกัดเซาะตลิ่งทำให้คลองสายนี้ขยายเป็นแม่น้ำลัดเกร็ด แผ่นดินตรงแหลมจึงกลายเป็นเกาะ ในรัชสมัยสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ระบุในโฉนดชื่อว่า เกาะศาลากุล ตามชื่อวัดศาลากุลที่สร้างโดยเจ้าพระยารัตนาธิเบศร์ (กุน รัตนกุล) ตั้งแต่สมัยธนบุรี ต่อมาเมื่อตั้งอำเภอปากเกร็ด จึงเรียกเป็น เกาะเกร็ด จนกระทั่งผ่านไปกระแสน้ำได้ค่อย ๆ เซาะฝั่งคลองน้อยให้ใหญ่ขึ้น จนส่วนที่เป็นแหลมถูกตัดขาดจากแผ่นดินและกลายเป็นเกาะกลางแม่น้ำในที่สุด

คลองดาวคะนอง

คลองดาวคะนอง

เดินเรือ คลองดาวคะนอง ในแผนที่ GPS

คลองมหาสวัสดิ์

คลองมหาสวัสดิ์

เดินเรือ คลองมหาสวัสดิ์ ในแผนที่ GPS

ประวัติ

คลองมหาสวัสดิ์ หรือมีอีกชื่อหนึ่งว่า คลองชัยพฤกษ์ เป็นคลองลัดบางกรวย - คลองบางกอกน้อย  เป็นเส้นแบ่งเขตระหว่างเขตตลิ่งชันและเขตทวีวัฒนา กรุงเทพมหานคร กับ อำเภอบางกรวย จังหวัดนนทบุรี ไหลผ่านอำเภอพุทธมณฑล สู่แม่น้ำท่าจีนที่ตำบลงิ้วราย อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม รวมระยะทางประมาณ 28 กิโลเมตร 

คลองมหาสวัสดิ์ เริ่มขุดเมื่อวันที่ 13 กันยายน พ.ศ. 2402 ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 4) เพื่อย่นระยะทางไปนมัสการพระปฐมเจดีย์ ทรงโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยาทิพากรวงศ์มหาโก ษาธิบดี (ขำ บุนนาค) และพระภาษีสมบัติบริบูรณ์ เป็นแม่กองจ้างชาวจีนขุด แล้วเสร็จเมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2403 ใช้เงินทั้งสิ้น 1,101 ชั่ง 10 ตำลึง เมื่อขุดคลองมหาสวัสดิ์แล้วเสร็จ รัชกาลที่ 4 โปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยาทิพากรวงศ์ฯ จับจองที่ดินว่างเปล่าสองฝั่งคลอง ชุมชนแรก ๆ และผู้ที่เข้ามาอาศัยอยู่ส่วนใหญ่ได้แก่ชาวบ้านจากริมแม่น้ำนครชัยศรี ดอนหวาย ดาวคะนอง และชาวจีนที่มาขุดคลอง นอกจากนี้ยังได้ให้สร้างศาลาริมคลองสำหรับผู้สัญจรไป-มาเป็นระยะทุกๆ 100 เส้น หรือประมาณ 4 กิโลเมตร ได้สร้างศาลาและเขียนตำรายารักษา โรคต่าง ๆ ติดไว้เป็นการกุศล ต่อมาเรียกกันว่า "ศาลายา" ส่วนศาลาที่ 7 เรียกกันว่า "ศาลาดิน" และศาลาที่ 5 สร้างในการกุศลปลงศพคนของเจ้าพระยาทิพากรวงศ์ เรียกกันว่า "ศาลาทำศพ" ปัจจุบันกลายเป็น "ศาลาธรรมสพน์" และเป็นชื่อแขวงกับสถานีรถไฟในเขตทวีวัฒนาของกรุงเทพมหานคร

คลองสุนัขหอน

คลองสุนัขหอน

เดินเรือ คลองสุนัขหอน ในแผนที่ GPS

ประวัติ

คลองสุนัขหอนได้บันทึกไว้ในประวัติศาสตร์ชาติไทย เพราะเมื่อต้นกรุงรัตนโกสินทร์ พม่าได้ยก กองทัพมาตีไทย ทหารไทยพวกหนึ่งมีนายสุจินดา เป็นหัวหน้า ถูกพวกพม่าไล่กวาดต้อนหนีทัพมาทางเรือ จากกรุงเทพฯ พายเรือโกลนล่องลงมาเรื่อยจนถึงคลองสุนัขหอน ซึ่งเป็นคลองที่แคบและสองฝั่งมีทหารพม่า คอยซุ่มดักทำร้ายคนไทยอยู่ตลอดทั้งสองฝั่งคลอง นายสุจินดา กับพวกจะเดินทางไปสมทบกับคนไทยที่สมุทรสงคราม จึงจำเป็นจะต้องล่องเรือผ่านคลองสุนัขหอน นายสุจินดา จึงคว่ำเรือแล้วเอาสวะมาสุมทับบนเรือ แล้วมุด ไปอยู่ใต้ท้องเรือ ลอยไปตามลำคลองสุนัขหอน จนถึงสมุทรสงครามได้อย่างปลอดภัย

คลองสุนัขหอน แยกมาจากแม่น้ำท่าจีน ไหลผ่านตำบลท่าจีน ตำบลบางกระเจ้า ตำบลบ้านบ่อ ตำบลบางโทรัด ตำบลกาหลง ตำบลนาโคก อำเภอเมืองสมุทรสาคร และตำบลโรงเข้ อำเภอบ้านแพ้ว บรรจบกับแม่น้ำแม่กลอง อำเภอเมืองสมุทรสงคราม ระยะทางยาวประมาณ 30 กิโลเมตร

ได้พยายามศึกษาจากคนเก่าแก่ ว่าทำไมคลองแห่งนี้จึงเรียกว่าคลองสุนัขหอน ไม่มีใครทราบแห่งที่มาแน่นอน แต่มีผู้ใหญ่หลายท่านเล่าให้ฟังตรงกันคือ คลองสุนัขหอนในสมัยก่อนนั้นไม่ค่อยมีบ้านผู้คนอาศัย เท่าใดนัก เป็นป่ารกด้วยต้นกระบูน ต้นลำพู ลำแพนและต้นจาก ขึ้นอยู่หนาแน่นริมสองฝั่งคลอง ในลำคลองจะมีสัตว์น้ำชุกชุมมาก พอกลางคืนจะมีคนออกพายเรือจุดไต้ หาปลาในคลอง ถ้าบ้านนั้นมีสุนัข สุนัขเล่านั้นจะหอนรับกันเป็นทอดๆ เพราะได้ยิน เสียงพายเรือดังจ๋อมๆ และเสียงคนคุยกันในยามที่เงียบสงัดเช่นนั้น บางคนก็บอกว่าคลองสุนัขหอนนั้น เดิมทีมีผีดุมากๆ และมักมีผีกระสือ ล่องลอยหากินกันเพ่นพ่าน สุนัขเมื่อเห็นผี ก็จะพากันเห่าหอน เป็นที่วังเวงมาก จึงเรียกกันว่า "คลองสุนัขหอน"

คลองมอญ

คลองมอญ

เดินเรือ คลองมอญ ในแผนที่ GPS

ประวัติ

คลองมอญ เป็นคลองธรรมชาติคลองหนึ่งที่ตั้งอยู่ระหว่างเขตบางกอกใหญ่และเขตบางกอกน้อย ที่มาของชื่อคลองมาจากที่ริมสองฝั่งคลองเป็นชุมชนชาวมอญเรียงรายกันไปตลอดแนว คลองมอญแยกจากแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งตะวันตก พาดผ่านเป็นแนวแบ่งเขตแดนระหว่างเขตบางกอกน้อย และบางกอกใหญ่ ไปออกยังบริเวณที่ คลองบางน้อย และ คลองบางเชือกหนัง ไหลมารวมกัน ในรอยต่อเขตภาษีเจริญและเขตตลิ่งชัน คลองมอญมีความยาวประมาณ 3 กิโลเมตร มีศาสนสถานและวัดสำคัญๆ มากมาย เช่น วัดเครือวัลย์ วัดนาคกลาง วัดพระยาทำ วัดครุฑ วัดโพธิ์เรียง วัดบางเสาธง วัดปากน้ำฝั่งใต้ วัดเกาะ คลองมอญจึงมีความสำคัญต่อการระบายน้ำและการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในเขตกรุงเทพมหานครชั้นในเป็นอย่างมาก ชื่ออื่นๆ ของคลองมอญที่นิยมเรียกกัน ก็คือคลองบางเสาธง ซึ่งเรียกกันในช่วงที่มารวมกับคลองบางน้อย และบางเชือกหนัง

ประตูน้ำคลองมอญ

คลองชักพระ คลองบางขุนศรี

คลองชักพระ คลองบางขุนศรี

เดินเรือ คลองชักพระ ในแผนที่ GPS

ประวัติ

คลองชักพระ หรือ คลองบางขุนศรี เคยเป็นส่วนหนึ่งของแม่น้ำเจ้าพระยามาก่อน เดิมแม่น้ำเจ้าพระยาตั้งแต่ช่วงปากคลองบางกอกน้อยไปจนถึงปากคลองบางกอกใหญ่ยังเป็นแผ่นดินอยู่ ส่วนเส้นทางเดิมจะอ้อมจากหน้ามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เป็นคุ้งกว้างวกกลับมาข้างวัดท้ายตลาด ถึงปี พ.ศ. 2065สมเด็จพระไชยราชาธิราชแห่งกรุงศรีอยุธยา โปรดเกล้าให้ขุด คลองลัดเจ้าพระยา ขึ้น  เพื่อย่นระยะทางและเพื่อสะดวกต่อบรรดาชาวต่างชาติที่เข้ามาติดต่อค้าขาย เจริญสัมพันธไมตรีกับอาณาจักร ต่อมาคลองลัดเริ่มกว้างขึ้นกลายเป็นแม่น้ำ ส่วนแม่น้ำเจ้าพระยาเดิมก็เล็กลงกลายเป็นคลองบางกอกน้อยคลองบางกอกใหญ่ และคลองชักพระไป

คลองชักพระ ไหลแยกจากคลองบางกอกน้อยบริเวณวัดสุวรรณคีรีไปเชื่อมกับบริเวณที่คลองมอญตัดกับคลองบางกอกใหญ่ ลำคลองกว้างประมาณ 10-15 เมตร และยาว 5.45 กิโลเมตร ทุกๆวันแรม 2 ค่ำ เดือน 12 จะมีประเพณีชักพระ โดยเรือที่ประดิษฐานพระพุทธรูปจะถูกชักลากจากวัดนางชี คลองภาษีเจริญผ่านคลองชักพระและคลองบางกอกน้อย ออกสู่แม่น้ำเจ้าพระยา แล้วอ้อมมาเข้าคลองบางกอกใหญ่กลับไปที่วัดนางชีตามเดิม ซึ่งนับเป็นงานประเพณีชักพระแห่งเดียวในกรุงเทพมหานคร และเป็นที่มาของชื่อคลองนี้

ตลาดน้ำตลิ่งชัน

ตลาดน้ำลัดมะยม

ตลาดน้ำวัดสะพาน

ประตูน้ำคลองชักพระ

คลองบางกอกน้อย

คลองบางกอกน้อย

เดินเรือ คลองบางกอกน้อย ในแผนที่ GPS

ประวัติ

ในปี 2065 สมเด็จพระไชยราชาธิราชแห่งกรุงศรีอยุธยาโปรดเกล้าฯ ให้ขุด คลองลัดเจ้าพระยา ตรงคลองบางกอกใหญ่ตรงส่วนที่แคบที่สุด ซึ่งก็คือบริเวณปากคลองบางกอกน้อยไปถึงปากคลองบางกอกใหญ่ ส่วนที่กลายเป็นลำน้ำเจ้าพระยาในปัจจุบันคือ หน้ามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์หรือหน้าสถานีรถไฟบางกอกน้อยถึงวัดอรุณฯ ส่วนแม่น้ำเจ้าพระยาสายเดิมที่ผ่านย่านบางกอกได้กลายเป็น “ คลองบางกอกน้อย” และ “ คลองบางกอกใหญ่”

เมื่อครั้งยังเป็นแม่น้ำเจ้าพระยา “ คลองบางกอกน้อย” เป็นเพียงเขตเกษตรกรรม ชุมชนริมคลองจึงมีวิถีชีวิตและความเป็นอยู่ที่เรียบง่าย ความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นภายหลังจากการขุดคลองลัดที่ย่านบางกอก ซึ่งไม่เพียงแต่จะช่วยย่นระยะทางเท่านั้น แต่ยังทำให้ชุมชนขยายกลายเป็นเมืองอยู่บริเวณสองฟากฝั่งคลอง

ในปี 2515 มีการรวมกรุงเทพฯ กับธนบุรีขึ้นเป็นเมืองหลวง การตัดถนนหลายสายที่ฝั่งธนบุรี นำสาธารณูปโภคสาธารณูปการและความสะดวกสบายมาพร้อมกับการเข้ามาอยู่ของผู้คน จากเดิมที่เป็นชุมชนย่อยก็ได้กลายเป็นชุมชนใหญ่ พื้นที่นาและสวนผลไม้เปลี่ยนเป็นบ้านจัดสรร โรงงานและอาคารพาณิชย์

อย่างไรก็ตามยังมีบริเวณริมคลองบางกอกน้อยที่เคยเป็นแหล่งศิลปวัฒนธรรมและศาสนาสถาน เช่น ชาวตรอกบ้านบุ วัดศรีสุดาราม วัดสุวรรณาราม ฯลฯ ที่ยังคงดำรงอยู่และมีวิถีชีวิตประจำวันเหมือนดังเช่นเมื่อหลายสิบปีที่ผ่านมา คลองบางกอกน้อยเป็นเส้นทางล่องเรือยอดนิยมของชาวต่างประเทศ สามารถชมวิถีชีวิตริมคลอง และแวะชมแหล่งท่องเที่ยวน่าสนใจมากมาย

คลองบางกอกใหญ่

คลองบางกอกใหญ่

เดินเรือ คลองบางกอกใหญ่ ในแผนที่ GPS

ประวัติ

คลองบางกอกใหญ่ หรือ คลองบางหลวง เดิมเคยเป็นส่วนหนึ่งของแม่น้ำเจ้าพระยามาก่อน กล่าวคือบริเวณตั้งแต่ปากคลองบางกอกน้อย ตรงข้ามมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ไปจนถึงปากคลองบางกอกใหญ่ในปัจจุบันนั้น ยังเป็นแผ่นดินอยู่ แม่น้ำเจ้าพระยาเดิมจะอ้อมเลี้ยวจากหน้ามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เป็นคุ้งกว้างมาทะลุออกข้างวัดท้ายตลาด ต่อมาในรัชสมัยสมเด็จพระไชยราชาธิราช (พ.ศ. 2077 - 2089) โปรดเกล้าให้ขุดคลองลัดระหว่างคุ้งแม่น้ำทั้งสองเพื่อย่นระยะทางและอำนวยความสะดวกให้กับบรรดาพ่อค้าทูตานุทูตชาวตะวันตกที่เริ่มเข้ามาติดต่อค้าขายและเจริญสัมพันธไมตรีกับอาณาจักรเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ ในสมัยนั้น ต่อมา คลองลัดเจ้าพระยา เริ่มกว้างใหญ่ขึ้นกลายเป็นแม่น้ำ ส่วนแม่น้ำเจ้าพระยาเดิมก็เล็กลงกลายเป็นคลองบางกอกน้อยและคลองบางกอกใหญ่ ถึงสมัยสมเด็จพระเจ้าตากสิน ราชสำนักย้ายมาอยู่ที่กรุงธนบุรี คลองบางกอกใหญ่กลายมาเป็นชุมชนของข้าหลวง และโปรดเกล้าให้บรรดาคนจีนซึ่งได้เคยช่วยเหลือพระองค์มาตั้งบ้านเรือนอยู่ริมคลองบางกอกใหญ่ ชาวบ้านจึงเรียกกันติดปากว่า คลองบางข้าหลวง หรือ คลองบางหลวง สืบมาถึงในปัจจุบัน

คลองลัด แม่น้ำเจ้าพระยา

คลองลัด แม่น้ำเจ้าพระยา
แม่น้ำเจ้าพระยา เกิดจากการรวมกันของแม่น้ำ 4 สาย คือ ปิง วัง ยม น่าน และเป็นที่ตั้ง ของ เมืองหลวงของไทยถึง  ๓  เมืองหลวง ได้แก่

• พระนครศรีอยุธยา
• กรุงธนบุรี
• กรุงเทพมหานคร  

บริเวณตั้งแต่ใต้อยุธยาลงมาถึงกรุงเทพ ฯ   เป็นช่วงที่แม่น้ำเจ้าพระยา ไหลอ้อมมาก บางช่วงคตเคี้ยวมากจึงมีการขุดคลองลัดแม่น้ำเจ้าพระยา เพื่อความสะดวกรวดเร็วในการเดินทาง ภายหลังแม่น้ำเจ้าพระยาสายเดิมก็ตื้นเขิน กลายเป็นคลองไป ส่วนคลองลัดที่ขุดใหม่ก็กว้างขึ้นจนกลายเป็นแม่น้ำเจ้าพระยาปัจจุบัน

การขุดคลองลัดแม่น้ำเจ้าพระยามีครั้งสำคัญๆ อยู่ 4 ครั้ง

   คลองขุดครั้งแรก ขุดในสมัยสมเด็จพระชัยราชาธิราช พ.ศ. 2065 ได้โปรดเกล้าฯ ให้ขุดจากปากคลองบางกอกน้อย ถึงปากคลองบางกอกใหญ่ (คลองบางหลวง)  เรียกว่า "คลองลัดบางกอก"(คลองขุดหมายเลข 1 ในรูป) และสมัย พ.ศ. 2081 สมัยสมเด็จพระจักรพรรดิ์ ได้มีการขุดคลองลัดบางกรวย

   คลองลัดที่ขุดขึ้นช่วยย่นระยะเวลาเดินทางได้ 1 วัน ต่อมากระแสน้ำส่วนใหญ่ได้ไหลเข้าสู่คลองลัด ทำให้คลองลัดกว้างและลึกขึ้นเรื่อยๆ จนเป็นแม่น้ำเจ้าพระยาอย่างในปัจจุบัน ส่วนเจ้าพระยาเดิมที่ไหลคดโค้ง ก็ค่อยๆ เล็กแคบลงเป็น คลองบางกอกน้อย คลองชักพระ และคลองบางกอกใหญ่

   คลองขุดครั้งที่สอง ขุดในสมัยพระเจ้าพระมหาจักรพรรดิ์ พ.ศ. 2081 ได้โปรดเกล้าฯ ให้ขุดคลองลัดบางกรวย จากบริเวณคลองบางกรวย ถึงคลองบางกอกน้อย เรียกว่า "คลองลัดบางกรวย" (คลองขุดหมายเลข 2 ในรูป)

   คลองขุดครั้งที่สาม ขุดในสมัยพระเจ้าปราสาททอง พ.ศ. 2139 ได้โปรดเกล้าฯ ให้ขุด "คลองลัดนนท์"  (คลองขุดหมายเลข 3 ในรูป)

   คลองขุดครั้งที่สี่ ขุดในสมัยพระเจ้าท้ายสระ พ.ศ. 2265 ได้โปรดเกล้าฯ ให้ขุด "คลองลัดเกร็ด" ทำให้ปากเกร็ดเป็นเกาะกลางแม่น้ำเจ้าพระยา จนเป็นเกาะเกร็ดดังปัจจุบัน

  การล่องเรือในลำน้ำเจ้าพระยา แม่น้ำคูคลองต่างๆ จะเต็มไปด้วยสถานที่สำคัญ ที่มีคุณค่าทาง ประวัติศาสตร์ สถาปัตยกรรม และจุดท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม เช่น พระบรมมหาราชวัง วัดวาอารามต่างๆ สิ่งก่อสร้างที่มีการผสมผสานจากหลายๆกลุ่มวัฒนธรรม จนรวมมาเป็นชนชาติไทย ซึ่งเป็นที่สนใจของชาวต่างชาติเป็นอย่างมาก